Buiten Frankrijk kennen de meeste mensen Charles de Gaulle vooral als de president die het land tussen 1959 en 1969 leidde. Voor Fransen is hij echter in de eerste plaats de man die in 1940 weigerde de nederlaag tegen nazi-Duitsland te accepteren. Terwijl de officiële Franse regering vanuit Vichy met Duitsland samenwerkte, vluchtte De Gaulle naar Londen. Van daaruit riep hij Fransen op de strijd voort te zetten en bouwde hij, met nauwelijks manschappen of middelen, aan het ‘Vrije Frankrijk’ (La France libre). Die beweging bleef aan de zijde van de geallieerden doorvechten en werkte nauw samen met het Franse verzet, dat in bezet Frankrijk sabotage pleegde, inlichtingen verzamelde en de strijd tegen de Duitse bezetter gaande hield.
De Gaulle zonder heldenmythe
Dat De Gaulle nog altijd zo’n belangrijke plaats inneemt in de Franse geschiedenis, blijkt ook uit de vele boeken die over hem zijn verschenen. Een van de meest geprezen is A Certain Idea of France: The Life of Charles de Gaulle (2018) van de Britse historicus Julian Jackson. Op basis van nieuwe archiefbronnen schetst hij een genuanceerd portret van De Gaulle tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarbij vervalt Jackson niet in een heldenmythe: hij is ook eerlijk over De Gaulles fouten én zijn moeilijke en arrogante karakter.
Politieke intriges
De Franse regisseur Antonin Baudry gebruikte dit boek als basis voor de nieuwe speelfilm De Gaulle: Résistance, die vanaf 6 augustus in Nederland te zien is. Voor iedereen die ook maar een beetje geïnteresseerd is in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog is dat een absolute aanrader. De lengte – 2 uur en 40 minuten – klinkt intimiderend, maar de regisseur heeft een opvallend goed tempo in de film weten te houden.
Londen: het begint met niets
Vooral de scènes waarin De Gaulle vanuit Londen het ‘Vrije Frankrijk’ opbouwt zijn indrukwekkend. De gevluchte generaal keerde zich wel tegen het collaborerende Vichy-regime, maar hij was geen officiële vertegenwoordiger van Frankrijk. En hij was zelfs bijna in zijn eentje: bij aankomst in Engeland had hij nog vrijwel geen achterban, geen fondsen en nauwelijks een leger. Eigenlijk had De Gaulle alleen zijn sterke persoonlijkheid, doorzettingsvermogen en zijn rotsvaste overtuiging dat hij Frankrijk als natie moest redden. Vooral de scènes met Winston Churchill – die hem de ene keer de hand reikt en hem de andere keer juist op afstand houdt – zijn geweldig. De Gaulle weigert zijn Franse trots opzij te zetten en wint juist daardoor langzaam het respect van de Britse buldog.
Het Franse verzet en de slag om Noord-Afrika
De diplomatieke ontwikkelingen en achterkamertjesscènes in Londen vertragen niet al te veel omdat ze afgewisseld worden door een parallelle verhaallijn over een jongen in het Franse verzet, die eerst in Parijs en later in Algerije in opstand komt tegen de Duitse bezetters en de Vichy-regering. Verder zorgen ook de indrukwekkende oorlogsscènes voor veel spektakel – met als hoogtepunt de Slag bij Bir Hakeim in de Libische woestijn, waar de Vrije Fransen in 1942 onverwacht lang standhielden en bewezen dat Frankrijk militair nog altijd meetelde.
De Gaulle: innemende hork
De Gaulle wordt fantastisch neergezet door de Frans-Libanese acteur Simon Abkarian. Knap hoe hij een arrogante en koppige man ook een bijna kinderlijke charme weet te geven. De film is wel degelijk een heldenverhaal, maar niet alleen dat van De Gaulle. Het is ook een eerbetoon aan iedereen die voor Vrij Frankrijk vocht. Daar hoorden ook veel soldaten bij uit de Franse koloniën in Afrika, zo is te zien bij de militaire acties van multiculturele troepen in de Noord-Afrikaanse woestijn. Zonder hun inzet had Frankrijk na de nederlaag van 1940 waarschijnlijk nauwelijks nog een rol gespeeld aan de zijde van de geallieerden.
Film in twee delen, maar ook los te kijken
Overigens eindigt de film wat abrupt, in 1942, dus nog voor het einde van de oorlog. Dat komt omdat er een tweede deel van de film bestaat, die eind september naar Nederland komt: De Gaulle: The Sovereign Edge (deel 2) over de periode van 1942 tot de bevrijding van Parijs in 1944. Met veel over Jean Moulin en de ontwikkeling van het Franse Verzet als organisatie. Ook de moeite waard, wel een tikje trager dan deel 1, vonden wij. Maar laat je daardoor niet ontmoedigen: ook alleen het eerste deel zien is de moeite waard. Je begrijpt na afloop hoe Frankrijk overeind bleef tijdens de oorlog dankzij Charles de Gaulle en vooral ook waarom hij daarom nog altijd zo’n bijzondere plaats inneemt in het Franse collectieve geheugen.
De Gaulle Résistance, vanaf 6 augustus 2026 in de Nederlandse bioscoop. Trailer
Geen reacties