Het historische centrum van Bordeaux toont de zonnige, neoklassieke kant van de wijnstad. Lichte kalkstenen gevels, elegante pleinen en statige herenhuizen. Maar in de wijk Bacalan, ten noorden van de binnenstad en de hippe wijk Chartrons, is nog iets te herkennen van het industriële havenverleden van Bordeaux. Eeuwenlang was de stad een van de belangrijkste havensteden van Frankrijk, gunstig gelegen aan de Garonne, die via de Gironde uitmondt in de Atlantische Oceaan.
Duitse onderzeeërs
Precies vanwege die strategische ligging kozen de Duitsers Bordeaux tijdens de Tweede Wereldoorlog uit als belangrijke uitvalsbasis voor hun onderzeeërs. In 1941 begon de bouw van een gigantische bunker in het havengebied, waar Duitse onderzeeërs beschermd tegen geallieerde bombardementen konden aanmeren en worden onderhouden. Ruim 6.500 arbeiders werden ingezet voor de bouw, onder wie veel Spaanse republikeinse gevangenen die tot dwangarbeid waren verplicht.
Het resultaat was een bijna onvoorstelbaar bouwwerk: zo’n 245 meter lang, 20 meter hoog en met een betonnen dak van plaatselijk maar liefst 9 meter dik. Binnen waren 11 enorme compartimenten waar Duitse U-boten konden aanmeren, schuilen voor bombardementen en gerepareerd worden. Een bijna onneembare vesting van gewapend beton.
Van oorlogsbunker tot kunstlocatie
Na de oorlog bleef de Base sous-marine van Bordeaux staan. Want wat doe je als stad met zo’n 600.000 kubieke meter beton? Afbreken was nauwelijks een optie. Decennialang werd het complex gebruikt voor industriële activiteiten, maar vanaf de jaren ’90 vonden ook kunstenaars, fotografen en muzikanten hun weg naar deze bijzondere locatie.
In 2020 kreeg een deel van de bunker een compleet nieuwe bestemming. Het Franse bedrijf Culturespaces, dat eerder al digitale kunstshows ontwikkelde in Les Baux-de-Provence en Parijs, opende hier de Bassins des Lumières. Inmiddels heeft dit van oorsprong Franse concept ook een Nederlandse vestiging: de Fabrique des Lumières in Amsterdam.
Het idee is op alle locaties vergelijkbaar: met behulp van videomapping worden beroemde kunstwerken tot leven gebracht op de muren van een bijzonder gebouw. De projecties worden speciaal aangepast aan de afmetingen en architectuur van de locatie.
Kunst op het water
In Bordeaux levert dat een wel heel spectaculair resultaat op. Vier van de elf oorspronkelijke bunkercompartimenten zijn onderdeel van de Bassins des Lumières. Via loopbruggen wandel je langs enorme waterbassins, terwijl de schilderijen en kleuren metershoog over de betonnen muren bewegen. De beelden weerspiegelen in het donkere water, waardoor de hele ruimte lijkt te veranderen.
De projecties worden begeleid door muziek, van klassiek tot jazz, rock en pop, passend bij het onderwerp van de tentoonstelling. Je hoeft geen vaste route te volgen: je kunt rondlopen, vanaf verschillende plekken kijken of gewoon ergens blijven staan om alles op je in te laten werken.
In de afgelopen jaren kwamen hier al de schilderijen van onder anderen Klimt, Van Gogh, Picasso en de impressionisten voorbij. Maar ook voor wie deze digitale kunstshows al eens ergens anders heeft gezien, is Bordeaux bijzonder. De combinatie van de gigantische afmetingen, de weerspiegelingen in het water en het rauwe beton maakt deze locatie wat ons betreft tot een van de indrukwekkendste van Culturespaces.
Matisse, Frida Kahlo en dinosaurussen
In het najaar van 2026 staan onder meer twee beroemde kunstenaars centraal: Henri Matisse, met zijn uitbundige kleuren en vormen, en Frida Kahlo, met haar kleurrijke en persoonlijke schilderijen. Daarnaast is er een aparte voorstelling over dinosaurussen, Planète Préhistorique, die vooral met kinderen een leuke keuze is. Wat het thema ook is, de Bassins des Lumières zijn een bijzondere manier om dit ongewone bouwwerk van binnen te bekijken. Zeker als je bedenkt dat in die nu zo vredig spiegelende waterbassins ooit Duitse U-boten lagen.
Les Bassins des Lumières zijn dagelijks geopend, €16 volw., €9 kinderen en jongeren 6-25 jaar. Familietarief (2 volw./2 kind) €43. Parkeerplaats €2 (vlak voor de deur. Maar er is ook een gratis gemeentelijke parkeerplaats). We raden je aan om vooraf tickets te reserveren, dit kan o.a. via de Nederlandstalige site van Tiqets. Maar het familiecombi-ticket is alleen beschikbaar via de eigen site van Bassin des Lumières. Meer info: www.bassins-lumieres.com.
PLUS+
– Geïnteresseerd in de oorsprong van het pand? Mis het kleine zaaltje niet waar de geschiedenis van deze Duitse bunker in beeld is gebracht.
– Combineer je bezoek: in de buurt liggen het Musée Mer Marine, het moderne wijnmuseum Cité du Vin en de foodhallen van Bacalan. Ook de Chartrons zijn niet ver weg: de vroegere wijnhandelaarswijk van Bordeaux is nu een gezellige buurt met brocante- en antiekwinkels, cafés en restaurants.
– Bereikbaarheid: neem vanuit het centrum bus 5 vanaf halte Tourny, bij Place des Quinconces. Stap uit bij Bassins à Flot en loop nog ongeveer 10 minuten. Of kom met de fiets of taxi.
LEES OOK:
Bordeaux: maak een fietstocht met een Nederlandse gids!
15 tips voor een stedentrip in Bordeaux
Tekst: Nicky Bouwmeester Bassin des Lumières: © Culture Espaces/Geoffrey Groult (Matisse, Frida Kahlo) & Nicky Bouwmeester
Geen reacties