15 bijzondere Franse wetten

1. Frankrijk pakt PFAS stevig aan

Frankrijk heeft als één van de eerste Europese landen een strenge wet aangenomen tegen PFAS, de zogeheten ‘forever chemicals’. Sinds 1 januari 2026 zijn deze schadelijke stoffen verboden in onder meer cosmetica, textiel en ski-wax. Ook komt er een heffing voor bedrijven die PFAS in het milieu lozen. In Nederland bestaan wel strengere normen en Europese plannen, maar een vergelijkbaar nationaal verbod is er (nog) niet.

2. Terrasverwarming is verboden in Frankrijk

Sinds 2022 mogen onoverdekte terrassen in Frankrijk niet meer verwarmd of gekoeld worden. Een gedurfde milieuwet, want terrassen in grote Franse steden zijn vaak het belangrijkste deel van het café of de brasserie. Verwarmen mag alleen nog op volledig afgesloten en overdekte terrassen. Airco’s zijn ook verboden maar brumisateurs (vernevelaars) mogen nog wel.

3. Hoge boete voor weggegooide peuk

In diverse Franse steden, waaronder Parijs, kun je een boete van €68 krijgen voor het weggooien van een sigarettenpeuk op straat. Sommige gemeenten pakken het nog strenger aan. Zo kondigden onder meer Obernai (Elzas) en de kustplaats Arcachon aan dat overtreders een boete tot €750 riskeren. In badplaatsen en natuurgebieden speelt het risico op bos- en duinbranden mee. Daar een peuk achteloos op de grond gooien is daar gevaarlijk (en aso), en kan rokers dus flink wat geld kosten.

4. Groente en fruit mogen in Frankrijk niet meer in plastic verkocht worden

Komkommers, bananen, tomaten, courgette, aardappelen… sinds 2022 mogen veel soorten groente en fruit in Frankrijk niet meer verkocht worden in plastic verpakkingen. Voor kwetsbaardere producten zoals salades, spinazie, asperges en champignons hebben producenten nog uitstel om alternatieven te vinden. En zacht fruit – aardbeien, frambozen en bessen – moet uiterlijk in 2026 plasticvrij in het schap liggen. Voor

5. Franse huisbazen mogen niemand uit huis zetten in de winter

Volgens de zogeheten trêve hivernale mogen huisbazen hun huurders tussen 1 november en 31 maart niet uit huis zetten. Zelfs al is er sprake van illegale onderhuur, zelfs al heeft de huurder een huurachterstand en zelfs als er al een uitzettingsprocedure in gang was. Deze Franse wet moet voorkomen dat huurders in de winterkou op straat komen te staan.

6. Ketchup is (bijna) taboe in schoolkantines

In Franse schoolkantines gelden strenge voedingsregels. Ketchup is niet volledig verboden, maar mag alleen bij specifieke gerechten worden geserveerd, bijvoorbeeld bij friet – en dus niet zomaar bij elke maaltijd. Het idee: kinderen laten wennen aan de smaak van groente en andere producten zonder alles te verdrinken in saus.

Daarnaast moet er minstens 1 keer per week een vegetarische maaltijd op het menu staan. En het kantinepersoneel is verplicht van elk gerecht 8 dagen lang een ‘monster’ te bewaren, het zogeheten plat-témoin, voor het geval er achteraf een probleem (allergie, voedselvergiftiging) opduikt.

7. Mobiele telefoons zijn verbannen uit Franse scholen

Sinds 2018 zijn mobieltjes verboden op Franse openbare scholen. Leerlingen moeten alle apparaten met een internetverbinding afgegeven of opbergen voordat ze hun klas ingaan. Deze regel geldt voor basisscholen en collèges (leerlingen tot 15 jaar). Op de lycées mogen schoolbesturen zelf het beleid bepalen.

8. Je kunt in Frankrijk trouwen met iemand die overleden is

Sinds 1914 zijn postume huwelijken toegestaan in Frankrijk. Aanvankelijk was deze wet bedoeld voor de kinderen van gesneuvelde soldaten tijdens WOI. Maar in 1959 blies president Charles de Gaulle de wet nieuw leven in na een ramp met een stuwdam in de Provence. Een jonge zwangere weduwe mocht haar verongelukte verloofde toen alsnog huwen. Deze mogelijkheid bestaat nog altijd, mits de betrokkenen aantoonbare intenties hadden om te trouwen voordat één van tweeën overleed én de president toestemming geeft.

9. In een Frans restaurant heb je recht op gratis kraanwater

Volgens een oude wet moeten Franse restaurateurs gratis kraanwater schenken bij de maaltijd als klanten daarom vragen. Een restauranteigenaar kan zijn gasten dus niet dwingen te betalen voor een fles mineraalwater. Sinds 2023 moet dit recht op gratis kraanwater ook zichtbaar zijn op het menu of elders in het restaurant. Franse caféhouders daarentegen zijn niet verplicht om een gratis glas water te schenken.

karaf water verplicht in Frans restaurant

10. Franse supermarkten mogen geen eten weggooien

Franse supermarktketens zijn verplicht onverkochte, nog eetbare producten aan te bieden bij voedselbanken in plaats van ze weg te gooien. Deze wet uit 2016 moet voedselverspilling tegengaan. Supermarkten mogen voedsel dus niet meer expres onbruikbaar maken – bijvoorbeeld door het met bleekmiddel te overgieten om graaien in containers te voorkomen, wat voor die tijd gebeurde. Frankrijk is hiermee één van de eerste landen in Europa die voedselverspilling wettelijk heeft aangepakt.

11. Verplicht reparatiecijfer op nieuwe apparaten

In Frankrijk moeten veel elektrische apparaten een zogeheten indice de réparabilité dragen: een reparatiescore van 1 tot 10. Zo zie je in één oogopslag hoe makkelijk een wasmachine of smartphone te herstellen is. Fabrikanten zijn verplicht die informatie te geven. Het doel: minder weggooien, meer repareren. Ook stelde Frankrijk ‘geplande veroudering’ (obsolescence programmée) van apparaten door fabrikanten al in 2015 strafbaar.

12. Een haan heeft het recht om te kraaien op het platteland

Sinds 2021 beschermt een wet de typische geluiden en geuren van het Franse platteland. Het luiden van de kerklokken, het gebrom van de tractor en de stank van de mestbelt horen vanaf nu bij het patrimoine sensoriel des campagnes ofwel het zintuigelijke erfgoed van het platteland. De wet is er om het plattelandsleven te beschermen tegen de klachten van vakantiegangers en stedelingen met een tweede huis. Die klachten waren er de laatste jaren namelijk steeds vaker. Zo was er in 2019 een rechtszaak op Ile d’Oléron tegen de eigenaresse van de haan Maurice, die te vroeg zou kukelen. En een paar jaar geleden ontstond er ophef in de Provence, toen vakantiegangers bij de burgemeester klaagden over het te luide gezang van de cicaden (lees ook: ‘Mogen die cicaden wat zachter?’).

13. Betalen voor ‘misbruik’ van de Eerste Hulp

Sinds 2022 moet iedereen die zich bij de Eerste Hulp meldt in Frankrijk en voor wie opname in het ziekenhuis niet nodig was, na de behandeling ca. €20 uit eigen zak betalen. Deze maatregel is bedoeld om mensen af te schrikken die met relatief kleine kwaaltjes naar de Urgences (afdelingen Spoedeisende hulp) rennen. De regel maakt een uitzondering voor zwangere vrouwen, ongelukken op de werkvloer en enkele andere gevallen.

14. Kassabonnetjes alleen nog op verzoek

Papieren kassabonnen worden in Frankrijk alleen nog gegeven als je daarom vraagt. Deze milieuwet is sinds 1 september 2023 van kracht in alle winkels. Klanten krijgen de bonnetjes dan alleen nog via sms of e-mail, tenzij ze bij de kassa specifiek om een papieren bon vragen.

15. Geen alcohol op de werkvloer… behàlve wijn, bier en cider

Volgens de Code du Travail is alcohol op de werkvloer strikt verboden… tenzij het ‘wijn, bier, cider of poiré (perencider)’ betreft! Alleen sterke drank is dus uit den boze, maar hiermee komen werknemers al een heel eind, zou je zeggen!

En…. mag je je varken nou wel of niet Napoleon noemen in Frankrijk?

Napoleon verbood de Fransen om zwijnen naar hem te vernoemen: dat was een keizer onwaardig. Volgens een hardnekkige legende zou die wet nooit zijn geschrapt en is de regel dus nog steeds van toepassing. Helaas: mooi verhaal, maar niet waar!

LEES OOK:
10 dingen die de Fransen nét even anders doen
Franse stokbrood-etiquette

Tekst: Nicky Bouwmeester – update februari 2026 – Beeld: copyright cc-empanada_paris (verkeersbord), Nicky Bouwmeester (karaf), CC-BY Leah Kelly (varken), CC-BY Bladsurf (deur)